
Söz Senettir
“Söz, ağzından çıkana kadar senin esirindir. Ağzından çıktıktan sonra sen onun esiri olursun” derler. Büyüklerimiz “Bin düşün, bir konuş” demişler. Yeri geldiğinde susmanın kıymetini de “Söz gümüşse sükût altındır” diye anlatmışlar. Bir de bütün bunların arasından bugün üzerinde durmak istediğim bir söz var. Eskiler, “Söz senettir” derlerdi.
Bir insan “Tamam kardeşim, o iş bende” dedi mi karşısındaki gönül rahatlığıyla kalkar gidermiş. Anlaşmalar elbette kâğıda dökülür, imzalanır, mühürlenirmiş. Ama günlük hayatta nice iş, iki insanın birbirine verdiği sözle görülürmüş. Çünkü söz veren, o sözün altında kalmamak için elinden gelen gayreti gösterirmiş. Bugün öyle zamanlar oluyor ki senet elinde, çek cebinde, şahidin de yanında olduğu hâlde hakkını alacağından emin olamıyorsun. Şahit bile şahide muhtaç kalıyor.
Yunus Emre, “Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı” demiş. Bir sözün savaşı durduracak kadar kuvveti var. Peki, bizim ağzımızdan çıkan bir “Yoldayım” sözünün ne kadar kıymeti kaldı? Size kendi başımdan geçen bir hadiseyi anlatayım.
Bir dönem taşınacağız, evimizin kapılarını bekliyoruz. Ustayı aradım. “Abi, kapıların hazır. Yarın getireceğiz” dedi. Ertesi sabah tekrar aradım. “Tamam abi, bugün getiriyoruz” deyince biz de ona göre işimizi gücümüzü ayarlayıp beklemeye koyulduk. Bir saat geçti, iki saat geçti. Gelen giden yok. Telefon açtım.
“Ustam, nerede kaldı bizim kapılar?”
“Abi, yoldayım, geliyorum.”
Bir iki saat daha bekledim. Sonunda atladım arabaya. Ustanın iş yeri dediğin üç beş kilometre ötede. Vardım, bir de ne göreyim? Bizim usta masasında oturmuş, çayını içiyor. Beni de öyle rahat karşıladı ki sanırsınız biraz önce telefonda “Yoldayım” diyen bir başkasıydı.
O gün bana “Abi, bugün yetiştiremeyeceğim” deseydi belki canım sıkılırdı. Ama hiç olmazsa saatlerce kapı beklemez, ben de kendi işime bakardım. Şimdi aynı usta bir daha “Geliyorum” dese insan neye inanacak?
Pazarda çürük malı sağlam diye poşete koyan da balık tezgâhının önüne irilerini dizip müşterinin payını alttaki ufaklardan dolduran da belki o gün birkaç lira fazla kazanıyor. Peki, ertesi hafta o müşteri yine aynı tezgâha uğruyor mu? Bir de meselenin öbür tarafı var. Esnaf müşterisini oyalıyor da “Cuma günü borcumu öderim” diyen müşteri, cuma gelip geçince esnafın telefonunu açıyor mu?
Bu mesele çarşıyla pazarla sınırlı mı? Evde eşler birbirine, çocuklar anne babalarına, anne babalar çocuklarına söz veriyor. İş yerinde patron işçisine, işçi patronuna, idareci de kendisine güvenen insanlara söz veriyor. Hepimiz kendi payımıza bir düşünelim. Ağzımızdan çıkan bir “tamam” ile o anı mı kurtarıyoruz, yoksa karşımızdaki insan gerçekten bize güvenip işini ona göre ayarlayabilir mi?
Bazen biriyle oturur, çay içer, güzel bir sohbete dalarsınız. Hâline, tavrına, konuşmasına bakıp “Bu insan sözünün arkasında durur” dersiniz. Sonra bir işiniz düşer, bir alışverişiniz olur. Öyle bir hayal kırıklığı yaşarsınız ki zihniniz allak bullak olur. Bunun belli bir çevresi, kesimi de yok. İnsan hangi çevreden olursa olsun, dürüstlüğü en iyi, verdiği sözü tutmak kendi menfaatine ters düştüğünde belli oluyor.
Söz her insan için kıymetlidir. Hele bir Müslüman için sözüne güvenilir olmak büyük bir mesuliyettir. Biz biz olalım, tutamayacağımız sözü vermeyelim. Söz verdiysek arkasında duralım. Olur da elimizde olmayan bir sebeple yetişemezsek karşımızdaki bizi aramadan biz onu arayalım. Bazen bir insanın bizden beklediği, vaktinde söylenmiş dürüst bir cümledir.
Rabbim bizleri tutamayacağımız sözü vermekten, verdiğimiz sözden de caymaktan muhafaza eylesin. Hepinizi Allah’a emanet ediyorum.
Bilal Hacıhüseyinoğlu