SGK'da otomatik idari para cezası devri resmen kapandı. Trafik denetimlerinde tüzel kişilere ait ticari araçlarda sigortasız olarak yakalanan sürücülerle ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uygulamalarında kapsamlı bir mevzuat değişikliğine gidildi. 2021 yılından bu yana yürürlükte olan otomatik ceza mekanizması esnetilerek, sürücü ile araç sahibi arasındaki akrabalık, arkadaşlık ve emanet araç kullanımı gibi sosyal bağlar artık detaylı inceleme kapsamına alındı.
2021 yılından beri SGK ve İl Emniyet Müdürlükleri arasında kayıt dışı istihdamla mücadele protokolü uyarınca, trafik denetimlerinde ticari araç kullanan şoförlerin SGK kaydı anlık olarak sorgulanıyordu. Emniyet ekiplerince düzenlenen ve sürücünün yüzüne tebliğ edilen trafik idari para cezası tutanaklarındaki plaka, T.C. kimlik numarası, ad-soyad, yer ve tarih gibi bilgiler doğrudan SGK'ye aktarılıyor, Kurum da bu veriler üzerinden başkaca bir araştırma yapmaksızın doğrudan idari para cezası uyguluyordu.
Yayınlanan yeni genelgeyle birlikte, ticari araçları kullanan sigortasız sürücülere yönelik yaptırımlarda sorgusuz sualsiz ceza kesilmesinin önüne geçilmesi ve olası mağduriyetlerin engellenmesi hedeflendi. Yeni düzenleme doğrultusunda, ceza tutanağındaki şoför ile araç sahibi tüzel kişi arasında geçmişe dönük herhangi bir işçi-işveren bağı bulunmuyorsa, SGK yalnızca trafik tutanağını baz alarak otomatik ceza kesemeyecek. İlgili evrak doğrudan SGK denetmenlerine sevk edilecek.
Bu süreç dahilinde denetmenler sürücü ve işvereni ifadeye çağırarak aralarındaki akrabalık, arkadaşlık veya emanet araç kullanımı ilişkilerini derinlemesine araştıracak. Yapılan incelemeler ve alınan ifadeler doğrultusunda hazırlanacak denetmen raporuna göre nihai işlemler tesis edilecek.
Mevzuat değişikliği aynı zamanda sigortalının aynı işyerinde fiilen çalıştığına dair birden fazla bilgi ve belgenin Kuruma intikal etmesi durumundaki usulleri de yeniden belirledi. Buna göre, en eski tarihli tespit işe giriş tarihi olarak esas alınacak. Aynı ay içindeki ve sonraki aylardaki tespit edilen her gün için bir gün hizmet kazandırılacak ve çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma olarak ele alınacak. Tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit yeni bir işe giriş olarak değerlendirilecek, bu durumda önceki çalışma ilişkisi hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek. Genelgede ayrıca kayıt dışı istihdamla mücadele birimlerince incelenmiş ancak henüz ilgili servislere intikal ettirilmemiş kayıtlar ile incelenerek ilgili servislere sevk edilmiş tüm dosyaların yeni genelge hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek karara bağlanacağı belirtildi.
Trafik polisi tutanağı ile ticari aracında kayıt dışı işçi çalıştırdığı kesinleşen şirketler hakkında 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesi uyarınca uygulanan finansal yaptırımlar ise işçinin işe giriş bildirgesini yasal süresinde Kuruma vermediği için 2 asgari ücret tutarında (66.060 lira), bir yıl içinde aynı durumun tekrarı ve tespiti halinde her bir sigortasız işçi için yasal asgari ücretin 5 katı tutarında (198.180 lira), sigortasız işçiyi Aylık Prim ve Hizmet Belgesinde bildirmediği her ay için 2 asgari ücret tutarında (66.060 lira), sigortasız işçinin aylık ücret bordrosunda ismi olmadığından her ay için yarım asgari ücret tutarında (16.515 lira) ve şirketin yasal kayıt ve belgelerinin incelenmesi durumunda işçinin sigortasız olarak çalıştığı tespit edilen her ay için kayıt geçersizliğinden dolayı yasal asgari ücretin yarısı tutarında (16.515 lira) uygulanmaya devam ediyor.
