Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmeyle birlikte her geçen gün daha fazla reklam ve ilana maruz kalan tüketicileri aldatıcı ticari uygulamalara karşı korumak amacıyla devrim niteliğinde bir adım attı. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yapılan kapsamlı değişiklikler, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giriyor. Yeni dönemle birlikte yapay zeka ile oluşturulan içeriklerden sosyal medya etkileyicilerine, hedefli reklamcılıktan indirimli satışlara kadar dijital dünyanın pek çok alanında şeffaflık ve denetim ön plana çıkıyor.
Çevrim içi davranışlar ve kişisel verilerin analiz edilmesiyle yürütülen hedefli reklamcılık faaliyetlerinde artık tüketicinin bilgilendirilmesi esas alınacak. Reklam verenler, kullanıcılara gösterilen içeriklerin hangi kriterlere dayandığını ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini doğrudan ve kolay ulaşılabilir bir şekilde sunmakla yükümlü olacak. Çocukların haklarını korumak amacıyla atılan en kritik adımlardan biri ise kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak çocuklara yönelik hedefli reklam yapılmasının tamamen yasaklanması oldu.
Kamuoyunda "influencer" olarak bilinen sosyal medya etkileyicileri için de denetim çemberi daraltıldı. Etkileyicilerin herhangi bir kazanç, indirimli ürün, hizmet veya etkinlik katılımı gibi bir menfaat elde ettiği tüm paylaşımlarda, içeriğin reklam niteliğinin net bir şekilde anlaşılmasını sağlayan "reklam" veya "tanıtım" ibarelerini kullanması zorunlu hale getirildi. Öte yandan tüketici haklarını koruma sürecini hızlandırmak adına, şikayet platformlarında satıcı ve sağlayıcılara tanınan cevap verme süresi 72 saatten 48 saate düşürüldü; bu süre içinde yanıtlanmayan değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak.
İndirimli satış reklamlarında tüketiciyi yanıltan uygulamaların önüne geçmek amacıyla yeni standartlar getirildi. İndirim ilanlarında, indirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınacak ve bu fiyatın üzeri çizilerek kampanya sunulabilecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen gıdalar ile hizmet sektöründeki reklamlarda ise indirimden bir önceki fiyat baz alınacak. Ayrıca falcı, medyum ve astrolog hizmetlerine yönelik mevcut reklam yasaklarının kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunları da bu kısıtlamalara dahil edildi.
Gelişen teknolojinin getirdiği yapay zeka kullanımına yönelik kısıtlamalar da yeni yönetmeliğin en dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor. Reklamlarda insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanılması durumunda bu durumun açık ve anlaşılır şekilde belirtilmesi şart koşulurken, gerçek kişilerin yapay zeka kopyalarının bir ürünü bizzat deneyimlemiş gibi tavsiye vermesi kesin olarak yasaklandı. "Çevre dostu" gibi yeşil beyanlar içeren reklamlara ise ispat zorunluluğu getirildi; bu iddiaların yetkili kurumlar veya üniversitelerden alınacak belgelerle kanıtlanması ve ürünün yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğunun açıklanması gerekecek.
Son olarak, takviye edici gıdaların normal besinlerin yerine geçtiği izlenimi veren reklamlar engellenirken, tüketici değerlendirmelerinin güvenilirliğini artırmak adına satın alma doğrulaması yapılamayan mecralardaki yorumların yayımlanmasına izin verilmeyecek. Akademik unvanların aldatıcı şekilde kullanılmasını da önleyen Bakanlık, bu adımlarla piyasa şeffaflığını artırmayı ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelesini kararlılıkla sürdürmeyi hedefliyor.
