Jeofizik Yüksek Mühendisi Cemal Uğurtay, Samsun’da özellikle sahil kesimlerinde ve alüvyon zeminlerde yükselen çok katlı binaların büyük deprem riski taşıdığını belirterek vatandaşlara “Sağlam olmayan yerlerden konut almayın, kiraya da tutmayın” çağrısı yaptı. Uğurtay’a göre Samsun’un geleceği, “sağlam zeminde, sağlam yapı” ilkesine bağlı.
Jeofizik Yüksek Mühendisi Cemal Uğurtay’ın “gevşek zemin” uyarısı, Samsun’un deprem gerçeğini yeniden gündeme taşıdı. Uğurtay, özellikle sulak, gevşek zeminli ve birinci sınıf tarım arazileri üzerine dikilen çok katlı yapıların deprem sırasında sarsıntıyı katlayarak göçme tehlikesi oluşturduğunu söyledi. Samsun’un zemin yapısı itibarıyla dikkat edilmesi gereken kritik bölgeleri değerlendiren Uğurtay, vatandaşları yer seçimi ve yapı güvenliği konusunda uyardı.
Samsun, Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın getirdiği verimli alüvyon ovaları üzerinde kurulu bir şehir. Ancak bu verimli topraklar, deprem açısından büyük risk anlamına geliyor. Uğurtay’ın vurguladığı gibi, özellikle sahil şeridindeki gevşek ve suya doygun zeminler deprem anında “sıvılaşma” tehlikesi barındırıyor.
Atakum ve Canik sahil bölgelerinde bu risk daha da yüksek. Uzmanlara göre bu tür zeminler sarsıntının etkisini üç ila beş kat artırabiliyor. Bu da binaların rezonansa girip çökme riskini büyütüyor. Uğurtay, bu bölgelerde yaşayan vatandaşların mutlaka bulundukları binaların “Yer-Yapı Güvenlik Belgesi”ni sorgulaması gerektiğini hatırlattı.
Samsun’un deprem tehdidi sadece zeminle sınırlı değil. Kuzey Anadolu Fay Hattı’na yakın konumdaki Ladik ilçesi, aktif fay hattı üzerinde bulunuyor. Uzmanlar, Ladik Fayı’nın olası bir kırılmada yalnızca çevresini değil, merkez ilçeleri de şiddetli şekilde sarsabileceğini belirtiyor. Merkezdeki gevşek zeminlerin bu sarsıntıyı büyütme olasılığı ise kenti daha da kırılgan hale getiriyor.
Cemal Uğurtay’a göre Samsun’un güvenli bölgeleri, kayalık ve sert zeminlere sahip yüksek kesimler. İlkadım’ın güneyinde yer alan Kalkanca ve Baruthane mahalleleri, Atakum’un Altınkum’un üst kısımları ve Büyükkolpınar gibi tepelik alanlar jeolojik olarak daha dirençli kabul ediliyor. Canik’te ise Gazi Osman Paşa’nın yüksek bölümleri daha güvenli zemin sınıfında değerlendiriliyor.
Buna karşın Atakum’un sahil kısmı, Denizevleri ve Körfez Mahallesi’nin deniz dolgusuna yakın bölümleri; İlkadım’ın liman çevresi; Tekkeköy’ün alüvyal düzlüğü ve havalimanına yakın alanları yüksek risk grubunda. Bu bölgelerdeki çok katlı yapıların deprem anında daha fazla tehlike altında olduğu belirtiliyor.
Uğurtay, “Bir mahallenin tepelik olması tek başına güvenlik garantisi değildir. Zemin sertliğiyle yapı kalitesi birlikte değerlendirilmeli. Sağlam yer ve sağlam yapı kuralına uymayan her yatırım, can güvenliğini riske atar” dedi.
Uzmanların ortak uyarısı ise net: Samsun’da deprem gerçeğiyle yaşamanın yolu, jeolojik verilere uygun yapılaşmadan geçiyor. Vatandaşların konut satın alırken ya da kiralarken yalnızca binanın konumuna değil, altındaki zemine ve denetim belgelerine bakması hayati önem taşıyor.
